Bu yazıda teknik ofis mühendisliğinin temel ilgi alanlarından biri olan Birim Fiyat Analizlerini kurumların birim fiyatlarına, analiz oluşturmaya ve yaklaşık maliyete değinerek açıklamaya çalışacağız.
Birim fiyat bir işin, hizmetin ya da malın en küçük biriminin ederine karşılık gelen terimdir. Örnek olarak bir yapım işinin elementlerini düşünürsek, kazı, beton dökülmesi, tuğla örülmesi gibi her işin ayrı ayrı belirlenmiş bir fiyatı vardır. Hakediş hazırlanırken belirli süreler içerisinde ya da işin tamamlanmasının ardından sarfedilen malzemeye, kullanılan süreye ya da harcanan adam/gün miktarına göre bu fiyatlar çarpılarak ortaya konan emeğin maddi dönüşümü gerçekleştirilir.
Teknik ofis mühendisliğinde birim fiyattan söz açıldığında özel sözleşmelerde de terim olarak kullanılmasına rağmen çoğunlukla kamu kurumlarının yayınladığı birim fiyatlar akla gelir. Devletimiz her türlü yapım işinde, mal ya da hizmet alımında çeşitli kurumlarına ihalelerde bir standart oluşturmak amacıyla kendilerine konu olan işlerin senelik birim fiyatlarını yayınlamalarına yönelik yetki vermiştir. Başta Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olmak üzere (daha önce adı Bayındırlık Bakanlığı idi.) 11 kurumun birim fiyat yayınlama yetkisi bulunmaktadır. Bunlar:
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
- Karayolları Genel Müdürlüğü
- İller Bankası Genel Müdürlüğü
- Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü
- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
- Vakıflar Genel Müdürlüğü
- Milli Savunma Bakanlığı
- Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.
- TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü
- İSKİ Genel Müdürlüğüdür.
Birim Fiyat analizine geçmeden önce kurumların yayınladıkları birim fiyatları biraz daha açıklamakta fayda var. Yine başta Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının oluşturduğu birim fiyatları incelerken içerisinde iki tür fiyat olduğunu görürüz. Bunlardan ilki “Rayiçler Listeleri” ikinci ise “Analizler”. Rayiç listeleri, adından da anlaşıldığı gibi sarf malzemelerin fiyatlarının yanında adam saat olarak ölçülen işçilik fiyatlarının ve saat olarak ölçülen makine kullanım fiyatlarının belirtildiği listedir. Rayiç listesi her yıl ilgili kurum tarafından bedelleri güncellenerek üzerine kar marjı konulmadan yayınlanır. Listenin içeriğinden örnek vermek gerekirse: tuğlanın adet, kumun metreküp, ekskavatörün saatlik ücretinin, fayans ustasının adam saatlik ücretinin o yılki ücreti vb.
Analizler ise rayiçler kullanılarak oluşturulan işlerin fiyatlarıdır. Karşılığındaki fiyat harcanan tüm sarf malzemelerin ve işçiliklerin, kullanılan aletlerin o işin bir birimi tamamlandığında karşılık olarak hak edilmiş toplam bedeli gösterir.
Örneğin: poz numarası 15.150.1004 ve tamını “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 20/25 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” olan sıklıkla kullanılan C20 hazır beton birim fiyatını ele alalım. Listede metre küp fiyatı olarak 212,61 TL göreceğiz. (2019 fiyatlarıdır)
Aşağıda ise Pozun Analizi görülmektedir.
Pozun analizini açıklamak gerekirse: 1m³ C20 Hazır beton döküm işi için.
Malzeme olarak:
- 1 m³ 101.301.504 poz nolu C20/25 beton harcı rayici
- 0,4 m³ 101.309.991 poz nolu su rayici
İşçilik olarak:
- 0,01 saat 191.001.101 poz nolu Mobil pompa rayici
- 0,15 saat 101.001.015 poz nolu Betoncu ustası rayici
- 0,3 saat 101.001.062 poz nolu Düz işçi rayici
- 0,05 saat 191.001.033 poz nolu vibratör rayici
Harcanmış ve toplam ücret olarak 170,09 tl hesaplanmış. Rayiç bedellerin aksine analiz pozlarına %25 kar da eklenir. Sonuç olarak işin bedeli olan 212,61 TL değerine ulaşılır.
Analizler oluşturulurken belirlenen işçilik miktarları uzun süreli gözlem ve hesaplamaların sonucunda ortalamalar sonucunda elde edilmiştir. Her işin kendi özelliğine göre aşağı ya da yukarı yönde sapmalar yaşanabilir. Bu sapmaların işin değerine etki etmemesi adına bazı pozlarda belirli yükseklik, belirli genişlik ya da süre sonucunda farklı bir poza geçiş sağlanabilmesi adına farklı analizler hesaplanmıştır.
Analizin işçilik miktarları, analizin tanımı ve işimizin özellikleri doğrultusunda benzerlikleri ve ortalama değerleri dikkate alınarak standart olarak kabul edilebilir. Örneğimizde geçen işçilik birimlerini dikkate aldığımızda bu işi yapabilmek için en az 2 işçi( betoncu ustası + düz işçi) gerektiğini ve buna göre maksimum verim için minimum kaç m³ beton dökmenin gerektiğini günlük çalışma saatimize göre hesaplanabilir.
Bu yıla kadar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyatları ücretli olarak dağıtıyordu. 2020 yılından itibaren ücretsiz olarak dağıtılacağı açıklanmış. 2020 yılına ait Birim Fiyatları buradan indirebilirsiniz.
TEKNİK OFİS İŞLERİ 